<< Nowiny | << Archiwum nowin
30 grudnia 2013
[Rok Schronu] Niegdysiejsza postapokalipsa - 18:52 - Jerzy
Miao by ambitnie. Co o wzajemnych zwizkach i wpywach fantastyki i historii. Bdzie. Kiedy. Wiadomo jak jest. Na razie jeden z puzzli.

Keith Lowe Dziki kontynent
Masakry i bieda? Afryka dzika, i tyle. Efekciarskie zdjcie z wycieczki do egzotycznych slumsw mona wrzuci na fejsa albo inn tub liczc na lajki i „a” w komentarzach. Poorism - poszukiwanie wrae w dzielnicach ndzy przez wypasionych i zblazowanych Europejczykw - si pono rozwija. Umysowa apokalipsa.

wiadomo, e cakiem niedawno - jakie 70 lat temu - znajdowalimy si po drugiej stronie obiektywu w znacznie gorszej - dodajmy - sytuacji, zostaa zatarta i skutecznie zmitologizowana. Nie istniay praktycznie adne instytucje, granice ani rzdy. Tak pienidze, jak i cudze ycie nie miay wartoci. Dostp do informacji i rodkw transportu (w przeciwiestwie do broni) by ograniczony i absolutnie przypadkowy. Tumy miotajcych si, sfrustrowanych ludzi, uciekay skd lub wracay do miejsc ktrych ju nie byo. Prawo, moralno i wasno byy tylko sowami z zamierzchej przeszoci. Prostytucja, gwaty i grabiee byy norm. „Europa jest w stanie, jakiego aden Amerykanin nie jest w stanie zrozumie” donosi „New York Times” z 18 marca 1945 roku w tekcie „Europe: The Dark Continent”.

Europejczykom si udao. Nie wszystkim od razu, nie wszystkim rwnie dobrze. Jednak autor nie zajmuje si europejskim „cudem” odbudowy. Interesuje go wczeniejszy okres, czas anarchii i chaosu tu po wojnie, lata z grubsza rzecz biorc 1944 – 1949. W wielu miejscach wojna zakoczya si wczeniej, a w innych trwaa znacznie duej. Inercja; takiego konfliktu nie dao si wygasi z dnia na dzie.

Ksika Lowa jest pierwszym syntetycznym opisem tego okresu opartym na szerokiej bazie rnorakich dokumentw i szczegowych historycznych opracowaniach napisanych w wielu jzykach, z wgierskim wcznie. Wschd potraktowano powanie, na rwni z Zachodem. Polskie sprawy kilkakrotnie wysuwaj si na pierwszy plan.

Jak opisa chaos? Autor proponuje prost, pozornie oczywist i bezalternatywn, trzyetapow strategi. Najpierw precyzyjny opis zniszcze, czyli wieloaspektowy rachunek strat. Drug cz powica spontanicznemu odwetowi wraz z jego naturaln logik, pojawiajcymi si politycznymi celami i manipulacjami. Na koniec, w dwch czciach, opisuje i analizuje oparte na odwecie zorganizowane czystki, represje i wojny domowe. Poszczeglne rozdziay (w sumie 28) wi si ze sob logicznie niby ogniwa jednego acucha.

Lowe - z koniecznoci - narzuca z gry wasn logik wywodu wraz z cakiem pojemn i sensown siatk pojciow. Chronologia jest zachowana ale opis i analiza maj charakter systematyczny, problemowy. W takim ujciu kryje si ryzyko. Brakuje, na przykad, systematycznej analizy kulturowego aspektu konfliktw, niszczenia, zawaszczania i przeinaczania pamici, zacierania i faszowania tosamoci, niszczenia symboli i dbr konkurencyjnych kultur. Ta tematyka si pojawia tylko na marginesie, na przykad przy okazji „totalnego wypdzenia” Niemcw z Ziem Odzyskanych. Ogniwo nie pasowao do koncepcji?

Nie ma si jednak powodu eby czepia si brakw. Przyjta porwnawcza perspektywa zmienia optyk, prowokuje do ciekawych pyta, wpywa na rodzaj akceptowanych wyjanie. To co wydawao si wyjtkowe, okazuje si typowe (i odwrotnie). Metoda stanowi o oryginalnoci pracy. Warunkiem powodzenia jest wiarygodno danych liczbowych. Tu te jest problem, z ktrego zreszt autor doskonale zdaje sobie spraw. Obiektywnie istniejce luki rdowe, wielostronne i dugotrwae polityczne manipulacje oraz ywotno (zwaszcza na Wschodzie) emocji, skadaj si na grzski grunt polityki historycznej. Lowe zgrabnie si po nim porusza, co nie znaczy, e jest w stanie unikn wszystkich zarzutw. Widoczne denie do obiektywnoci moe nie wystarczy. Prawda ley tam, gdzie ley. Niekoniecznie porodku.

Decyzj o zainwestowaniu czasu i pienidzy moe uatwi prbka stylu rozumowania i rodzaju wyciganych wnioskw. Przy caej sympatii dla demokratycznego (ze spor i dostrzegan autorytarn domieszk) Zachodu, Lowe wykazuje symetryczno losu bohaterw ruchu oporu ktrzy znaleli si na swoje nieszczcie po niewaciwej stronie opadajcej elaznej kurtyny (grecka, komunistyczna partyzantka ELAS i polska AK). Zreszt bohaterowie, o ile nie doszli do wadzy, wszdzie mieli ciko. Za to kolaborantw, jeli przetrwali krtki okres spontanicznej zemsty, traktowano z reguy agodniej. Rnice pomidzy krajami byy olbrzymie, ju po uwzgldnieniu dysproporcji ludnociowych liczba ofiar moga si rni nawet dwudziestokrotnie. Najbardziej konsekwentnie i masowo przeladowano kolaborujce „horyzontalnie” kobiety oraz dzieci urodzone ze zwizkw z okupantami. Interpretacje tych (i wielu innych) konkluzji bywaj nader interesujce.

Gratulacje dla wydawnictwa i tumacza. Ksika jest bardzo porzdnie wydana, z kilkunastoma mapkami i ze staranie dobranymi zdjciami na dwch wkadkach. Obszerny wykaz rde liczy sobie 18 stron, a przypisy 45. Starann edycj uzupenia dziesiciostronicowy indeks. Narracja jest przejrzysta i atrakcyjna, jeli przy takim temacie wypada uy tego typu sformuowa. W sumie; dla zainteresowanych, ale oni raczej nie bd zawiedzeni.

Podgld newsa | Skomentuj newsa

<< Nowiny | << Archiwum nowin

X Apoc - Trzynasty Schron [ v 1.0 ] & PHP by Hammer